Постојат фотографии што ја запираат секундата, а има и такви што го запираат времето. Разликата не е мала.
Свадбата трае еден ден. Песната неколку минути. Обредот завршува кога ќе се изгаснат свеќите, ќе се соберат масите и последните гости ќе си заминат дома.
Но традицијата не живее само во тој ден. Таа живее во она што останува по него.
Токму тоа го покажува изложбата „Унгарска свадба“ на Јожеф Марк Горач, претставена во рамките на 56. издание на фестивалот „Илинденски денови“. Ова не е приказ на свадбата како настан, туку како културен документ што сведочи за идентитетот, обичаите и вредностите на една заедница.
Во секоја фотографија има многу повеќе од невеста, младоженец или народна носија. Има приказна за начинот на кој една заедница се препознава себеси и ги пренесува своите традиции низ генерациите.
Добрата етнографска фотографија никогаш не се потпира на егзотиката. Не ја истакнува различноста за да зачуди, туку ја открива сличноста што ги поврзува луѓето.
Гледајќи ги фотографиите, лесно се забележуваат унгарските носии, венците, свадбените ритуали и симболите. Но уште полесно се препознаваат универзалните моменти што ги делиме сите – подготовката на невестата, возбудата пред обредот, погледите меѓу младенците и танцот како јавна потврда дека една лична приказна станува дел од колективната меморија.
Токму затоа ова не е изложба само за Унгарија. Ова е изложба за луѓето. За начинот на кој различните култури, низ вековите, создале различни форми за да ги одбележат истите животни пресвртници.
Во време кога дигиталната фотографија создава милиони слики секој ден, сè поретко се среќаваат фотографии што бараат да застанеме пред нив. Не затоа што се спектакуларни, туку затоа што носат време, сеќавање и значење.
Во таа смисла, изложбата совршено се вклопува во фестивалската тема „Точка на поврзување“. Не затоа што ги поврзува Македонија и Унгарија како држави, туку затоа што потсетува дека зад различните јазици, носии и песни постојат исти човечки потреби – да сакаме, да паметиме и да оставиме трага зад себе.
Можеби токму во тоа лежи и најголемата вредност на ваквите изложби. Тие не нè учат само како живееле другите, туку нè потсетуваат зошто е важно да не заборавиме како живееме ние.
фотограф | Сашо Ставрев
