Секоја епоха има своја болест. Во нашата? Ја носиме во џеб секој ден. Сјае, вибрира, пее со тонови што нè прекинуваат сред мисла. Социјалните мрежи. Ги викаме „мрежи“, како да се работи за нешто што нè поврзува. Но вистината е посурова.
Луѓето шетаат низ дигиталниот свет како низ магливи улици по полноќ, обвиткани во неон и лаги. Секој чекор остава трага, секој поглед е набљудуван, секој збор архивиран. Влеговме доброволно во големиот паноптикум — и дури и кога сфаќаме дека некој гледа, повеќе не нè интересира. Гледачите се множат. И ние стануваме дел од публиката.
Секоја објава е мало огледало. Но тоа не покажува вистина. Тоа се крши. Луѓето внимателно ги сечат своите животи на фотогенични парчиња, ја бришат нечистотијата, ги бојат рабовите и потоа ги прикачуваат како трофеи. Тука нема болка, нема здодевност, нема тишина — само спектакл. Совршено монтиран. Совршено лажен.
Алгоритмите се новите свештеници. Нивниот олтар е вниманието, нивната литургија е скролот. Тие не проповедаат вистина — туку она што е најголем тренд. Што најмногу боли. Што најмногу влече. Со ладна прецизност ја мерат човечката слабост и ја претвораат во профит. И таму, во сенката меѓу објавите и прегледите, нешто тивко умира. Разговорите стануваат кратки, празни. Погледите се заменети со реакции. Емпатијата со алгоритамски совети. Длабоките врски со тивко „seen“ што виси во воздухот како недовршена реченица.
Гледам луѓе како се гушат во врева од сопствениот одраз. Како ја мерaт својата вредност со бројки. Како си го кршат ‘рбетот за да влезат во рамката на трендот. И како потоа, кога светлата ќе се изгасат, остануваат сами. Со телефонот како единствен сведок на нивната реалност.
Најстрашното е што никој не ги тера. Никој не им го држи ножот под грло. Самите го прават тоа. Доброволно, повторно и повторно. Бидејќи зависноста од внимание не е физичка — таа е духовна. Станува дел од идентитетот.
Социјалните мрежи се огледало. Студено, безмилосно, дигитално огледало што ни го покажува гладот што одамна тлее во нас: да бидеме видени, сакани, важни. Но на гладот му нема крај.
И така, секој ден го полираме тоа огледало, со прсти мрсни од допамин и суета. Не за да се видиме појасно — туку за да нè гледаат подобро. Бидејќи на крајот од денот, што вреди постоењето… ако никој не го лајкнал?
А јас? Јас само го запишувам ова. Утре некој ќе го сподели, ќе собере лајкови, ќе го заборави за два дена. Алгоритмот ќе му даде нова вистина да проголта. И кругот ќе продолжи.
