Пишува: Сара Танаскоска
„Го видов на ТикТок“ е реченица што сè почесто се слуша кога младите објаснуваат од каде дознале за одреден тренд, здравствен совет или актуелен настан. Во време кога голем дел од секојдневната комуникација се одвива онлајн, социјалните мрежи станаа едни од главните извори на информации. Но, покрај корисните содржини, тие се и простор во кој лесно се шират дезинформации.
Кратките видеа, атрактивните наслови и содржините што предизвикуваат силни реакции често привлекуваат повеќе внимание од деталните и проверени информации. Поради тоа, младите неретко се соочуваат со содржини кои изгледаат веродостојно, иако не се поткрепени со факти или релевантни извори.
Влијанието на дезинформациите не се ограничува само на политички или општествени теми. Неточни информации можат да се сретнат и во содржини поврзани со здравјето, образованието, животниот стил и личната нега. Кога ваквите пораки постојано се повторуваат и споделуваат, тие можат да влијаат врз ставовите и одлуките на младите луѓе.
Здравствените митови лесно се шират на интернет
Една од областите во кои често се појавуваат дезинформации е здравјето. На социјалните мрежи секојдневно се споделуваат совети за исхрана, третмани за убавина, медицински процедури и алтернативни методи за лекување. Дел од овие содржини се засноваат на лични искуства, но честопати се претставуваат како општо прифатени факти без научна поткрепа.
Таков пример е и ласерската депилација, за која на интернет можат да се пронајдат бројни тврдења дека е опасна по здравјето или дека предизвикува сериозни последици. Ваквите содржини често се споделуваат без дополнителни објаснувања и без наведување стручни извори.
Според Христина Христовска од областа на естетиката и козметологијата, токму социјалните мрежи придонесуваат за ширење на погрешни претстави за козметичките третмани.
„Во последните години забележуваме дека на социјалните мрежи се шират бројни дезинформации поврзани со естетските и козметичките третмани. Ласерската депилација често е предмет на неточни тврдења дека предизвикува сериозни здравствени последици, иако кога се изведува од обучени лица и со соодветна опрема се смета за безбедна процедура. Проблемот е што младите најчесто се информираат преку кратки видеа и објави кои не нудат целосен контекст, па лесно може да развијат страв или погрешни претстави за третманите“, вели Христовска.
Според неа, проблемот не е само во постоењето на неточни информации, туку и во начинот на кој тие се пласираат. Содржините што предизвикуваат страв или шок често добиваат поголем број прегледи и споделувања, што дополнително придонесува за нивно ширење.
Медиумската писменост како заштита од дезинформации
Во услови кога информациите се достапни со само неколку кликови, сè поважна станува способноста критички да се проценува нивната точност. Медиумската писменост подразбира препознавање на веродостојни извори, проверка на фактите и разбирање на начинот на кој функционираат дигиталните платформи.
Младите најчесто се првите што ги следат новите трендови на интернет, но истовремено се и меѓу најизложените на неточни содржини. Затоа е важно да се развива навика за проверка на информациите пред тие да бидат прифатени како вистинити или споделени со други.
Познавањето на изворот на информацијата, споредувањето на повеќе извори и консултирањето со стручни лица кога станува збор за здравствени теми се едни од начините на кои може да се намали влијанието на дезинформациите.
Во дигиталната ера, каде што една објава може да стигне до илјадници луѓе за неколку минути, разликувањето на фактите од неточните информации претставува важна вештина. За младите, кои значителен дел од своето време го поминуваат онлајн, таа вештина станува неопходна за носење информирани одлуки и заштита од манипулации.
